ระบบประสาทไขสันหลัง (Spinal cord) อาจเกิดเนื้องอกได้หลายชนิด มีทั้งเนื้องอกที่เกิดจากตัวไขสันหลังเอง เช่น Astrocytoma, Ependymoma หรือ เกิดจากเส้นประสาทที่ออกจากไขสันหลัง Schwannoma นอกจากนั้น ยังอาจมีเนื้องอกที่เกิดที่กระดูกสันหลัง แล้วลุกลามเข้าไปกดทับไขสันหลัง (รูปภาพที่ 1) เช่น มะเร็งที่ลุกลามกระจายมาจากที่อื่น, เนื้องอกในตัวกระดูกสันหลัง Myeloma, Hemangioblastoma

รูปภาพที่ 1 ภาพแสดงเนื้องอกในไขสันหลัง
 
          อาการอาการที่ผู้ป่วยมาพบแพทย์ ขึ้นอยู่กับตำแหน่งของเนื้องอกที่ไปกดทับ ดังนี้
1. ถ้าเป็นที่ระดับคอ
- จะมีอาการปวดต้นคอ ร้าวลงแขน (ข้างใดข้างหนึ่ง หรือ 2 ข้าง), มีอาการชาที่แขนหรือมือ หรือ อาจมีอาการอ่อนแรงร่วมด้วย
          - ถ้าเป็นมาก ขาจะอ่อนแรง และมีปัญหาระบบขับถ่ายร่วมด้วย
2. ถ้าเป็นระดับกลางลำตัว
          - จะมีอาการปวดร้าวไปตามชายโครง, ปวดรัดๆ แน่นอึดอัด
          - มีอาการชาตั้งแต่ช่วงลำตัวลงไป
          - ถ้าเป็นมาก อาจมีอาการขาอ่อนแรง และมีปัญหาระบบขับถ่าย
3. ถ้าเป็นที่ระดับเอว
- จะมีอาการปวดเอว ร้าวลงขาข้างใดข้างหนึ่ง หรือทั้ง 2 ข้าง, อาจจะมีอาการขาชาร่วมด้วย หรือมีปัญหาระบบขับถ่าย
อาการอาจจะค่อยเป็นค่อยไป หากเนื้องอกเป็นชนิดไม่ร้ายแรง และโตขึ้นช้า แต่หากปล่อยทิ้งไว้นาน อาจจะมีอาการแย่ลงได้อย่างรวดเร็ว หรือกะทันหัน เนื้องอกที่เกิดในตัวกระดูกสันหลัง แล้วลุกลามมากดทับไขสันหลัง อาจจะมีอาการปวดเฉพาะตำแหน่งที่มีปัญหา มีอาการปวดมากตอนกลางคืน เนื้องอกบางชนิดอาจร้ายแรง และลุกลามอย่างรวดเร็ว
การวินิจฉัย
นอกจากการตรวจร่างกายอย่างละเอียด โดยแพทย์ระบบประสาทแล้ว ยังจำเป็นต้องใช้เครื่องมือ เช่น MRI
(เครื่องสนามแม่เหล็กไฟฟ้า) ซึ่งเห็นรายละเอียดต่างๆ ของระบบประสาทไขสันหลัง และเนื้อเยื่อบริเวณข้างเคียง ยกเว้นโครงสร้างของกระดูกสันหลัง ซึ่งจะเห็นได้ชัดจากเครื่อง CT Scan (64 Slides)
          การรักษา
- การผ่าตัดเอาเนื้องอกที่ผิดปกติ ซึ่งกดทับเส้นประสาทไขสันหลังออกไป เนื่องจากระบบประสาทไขสันหลังมีความสำคัญคล้ายๆ กับสมอง การผ่าตัดจำเป็นต้องทำโดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ และเป็นการผ่าตัดผ่านกล้องขยาย (Microscope, Endoscope) (รูปภาพที่ 2 และ3) จึงจะทำให้การผ่าตัดได้ผลดี และปลอดภัย

รูปภาพที่ 2 การผ่าตัดผ่านกล้อง (Microsurgery)

รูปภาพที่ 3 ภาพแสดงการผ่าตัดผ่านกล้องขนาดเล็กที่ใช้สอดเข้าไปในแผลผ่าตัดขนาดเล็ก
 
- การผ่าตัดบางครั้ง อาจจะมีปัญหาเรื่อง ความแข็งแรงของโครงสร้างกระดูกสันหลัง 
  ตามมา ดังนั้น การผ่าตัดโดยจำกัดบริเวณความเสียหายให้น้อยที่สุด Minimally  
  invasive spine surgery จึงมีประโยชน์มาก
- ถ้าจำเป็นต้องเสริมความแข็งแรงของโครงสร้างกระดูกสันหลัง โดยใช้อุปกรณ์ยึด
  กระดูก สกรู และแท่งเหล็ก (Screw, Rod) การผ่าตัดโดยใช้เครื่องมือ Navigator   
  (รูปภาพที่ 4) ซึ่งเป็นอุปกรณ์คอมพิวเตอร์บอกพิกัด มีความแม่นยำ จะช่วยให้ได้ผลดี
  และปลอดภัยมากขึ้น

รูปภาพที่ 4 ภาพแสดงเครื่องนาวิเกเตอร์ และภาพกระดูกสันหลัง  3  มิติ จากเครื่อง Spine  Navigator  
 
- การผ่าตัดแผลเล็กๆ เข้าไปเพื่อตัดเนื้องอกของไขสันหลัง ซึ่งบางครั้งเสียเลือด และ
  ตัดออกได้ยาก การใช้เครื่องมือเลเซอร์
  (Laser) (รูปภาพที่ 5) ซึ่งเป็นพลังงานแสงผ่านใยแก้วนำแสงสอดผ่านแผลเล็กๆนี้   
  ช่วยให้การผ่าตัดได้ผลดี และเสียเลือดน้อยลง

รูปภาพที่ 5 ภาพแสดงเครื่อง Laser
 
          ผลของการผ่าตัด ขึ้นอยู่กับ

1. ชนิดของเนื้องอก เนื้องอกชนิดไม่ร้ายแรง การผ่าตัด สามารถตัดเนื้องอกออกได้หมด ทำให้หายขาดจากโรค แต่หากเป็นเนื้องอกชนิดร้ายแรง หลังการผ่าตัด เนื้องอกอาจงอกขึ้นมาอีก การฉายแสง หรือให้เคมีบำบัด อาจจะต้องได้รับการพิจารณาเข้ามารักษาสมทบ แต่คงขึ้นอยู่กับชนิดของเนื้องอก ซึ่งตอบสนองต่อการฉายแสง และเคมีบำบัดไม่เหมือนกัน
2. การผ่าตัดที่ไม่มีอาการแทรกซ้อน การผ่าตัดแผลเล็ก จะช่วยให้ผู้ป่วยฟื้นตัวเร็ว ปวดแผลน้อย กลับเข้าสู่สภาวะปกติได้เร็วยิ่งขึ้น

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม  หรือปรึกษาได้ที่  นพ.ธีรศักดิ์  พื้นงาม 
ศูนย์ระบบประสาทไขสันหลัง (MINI Spine Center)   เครือโรงพยาบาลพญาไท
โทร.  0-2245-2620  ต่อ  2625-6 หรือ  Call Center  1772