เทคโนโลยีกับการผ่าตัดสมอง
โลกของเราในปัจจุบันนี้ เทคโนโลยีต่างๆได้พัฒนาไปอย่างรวดเร็ว การเลือกที่จะนำเทคโนโลยีมาใช้ให้เป็นประโยชน์ต่อมนุษย์น่าจะเป็นสิ่งที่ดี โดยเฉพาะในทางด้านการแพทย์ เทคโนโลยีที่นำมาใช้จะมีส่วนช่วยเหลือชีวิตของมนุษย์เราให้มีคุณภาพชีวิตที่ดีและยืนยาวได้
ในอดีต การเดินทางจากที่หนึ่งไปยังอีกที่หนึ่ง อุปกรณ์ที่จะช่วยนำทางก็คือ เข็มทิศ นอกจากนั้นยังจะต้องอาศัยความชำนาญของผู้นำทาง ซึ่งจะต้องมีจุดสังเกตหลายๆจุดเป็นจุดอ้างอิง เพื่อนำไปสู่จุดหมายปลายทางได้
แต่ในปัจจุบันนี้ เรามีดาวเทียมหลายๆดวงโคจรอยู่รอบโลก ซึ่งประโยชน์อย่างหนึ่งของมันทำให้เราสามารถสร้างแผนที่อย่างละเอียดของโลกโดยอาศัยจากภาพถ่ายทางดาวเทียมเหล่านี้ และถ้าเราใช้อุปกรณ์ส่งสัญญาณจากจุดหนึ่งจุดใดบนโลก เราจะสามารถรับสัญญาณนี้โดยการติดตั้งอุปกรณ์รับสัญญาณนี้บนดาวเทียมที่โคจรอยู่นอกโลก จากนั้นก็ใช้คอมพิวเตอร์นำข้อมูลที่ได้มาประมวลผล ผลลัพธ์ที่ได้ก็คือ การแสดงตำแหน่ง หรือแหล่งที่มาของสัญญาณให้เห็นบนแผนที่ ซึ่งมีความแม่นยำเป็นอย่างสูง เทคโนโลยีนี้ก็คือ “Global Position System (GPS)”
เทคโนโลยีการบอกตำแหน่งนี้ ได้ถูกนำมาประยุกต์ใช้เป็นเครื่องมือต่างๆที่มีประโยชน์ต่อมนุษย์อย่างมากมาย เช่น เครื่องมือเนวิเกเตอร์ที่ติดตั้งในเครื่องบิน และระบบนำเครื่องบินลงจอด หรือเครื่องมือเนวิเกเตอร์ที่ติดตั้งในรถยนต์ ซึ่งในปัจจุบันนี้สามารถแสดงแผนที่ซึ่งบอกถึงตำแหน่งของรถยนต์ในขณะนั้นอยู่ และพร้อมที่จะบอกเส้นทางต่างๆที่จะนำผู้ขับขี่ไปยังจุดหมายปลายทางที่ต้องการได้ ทั้งๆที่ผู้ขับขี่อาจจะไม่เคยทราบเส้นทางนั้นมาก่อน
ในแง่ของประโยชน์ทางการแพทย์ เทคโนโลยีนี้ได้เริ่มถูกนำมาใช้เกี่ยวกับการผ่าตัดสมองมาเป็นเวลาประมาณ 10 กว่าปีแล้ว เพราะเราทั้งหลายทราบกันดีอยู่แล้วว่า สมองเป็นอวัยวะที่มีความสำคัญต่อชีวิต การผ่าตัดสมองเป็นการทำผ่าตัดที่ต้องการความแม่นยำสูง และมีข้อจำกัดของความผิดพลาดที่ต้องการให้มีน้อยที่สุด ซึ่งเทคโนโลยีนี้ได้ถูกพัฒนามาเป็นเครื่องมือเนวิเกเตอร์ สำหรับการทำผ่าตัดสมอง
ด้วยเครื่องมือที่ช่วยบอกพิกัดในการผ่าตัดสมองที่เรียกว่า “เครื่องมือเนวิเกเตอร์ (Navigator)” (รูปภาพ 1) นี้ช่วยทำให้การผ่าตัดความผิดปกติในสมองที่อยู่ในตำแหน่งที่ลึก และค้นหาได้ยาก หรือในตำแหน่งที่สำคัญมากๆ เช่น ใกล้ๆแกนสมอง (รูปภาพ 2) ให้เป็นไปได้ง่ายและมีความปลอดภัยมากยิ่งขึ้น ในอดีต การผ่าตัดในบริเวณเหล่านี้แทบจะเป็นไปไม่ได้เลย เพราะการที่จะเข้าไปทำผ่าตัดในตำแหน่งที่ลึก หรือตำแหน่งที่สำคัญให้แม่นยำในระดับมิลลิเมตรนั้นไม่สามารถทำได้ การพลาดตำแหน่งในส่วนที่สำคัญของสมองแค่ระดับมิลลิเมตร อาจส่งผลให้ผู้ป่วยเสียชีวิต หรือพิการได้ เครื่องมือเนวิเกเตอร์ หรือเครื่องมือบอกพิกัดสมองนี้ จะใช้เครื่องคอมพิวเตอร์ประมวลผลข้อมูลของสมองผู้ป่วย ซึ่งได้จากการตรวจสมองโดยเครื่อง MRI หรือ CT Scan ในแต่ละรายเพื่อหาพิกัดต่างๆในสมองผู้ป่วย ซึ่งคอมพิวเตอร์จะบอกพิกัดตำแหน่งต่างๆในสมองได้อย่างแม่นยำในระดับมิลลิเมตรได้


รูปภาพที่ 1แสดง เครื่อง Navigatorและการผ่าตัดโดยใช้เครื่อง Navigator

รูปภาพที่ 2ภาพMRIแสดงความผิดปกติในสมองบริเวณแกนสมอง
ดังนั้น การทำผ่าตัดสมองไม่ว่าจะเป็นตำแหน่งที่ลึก หรือสำคัญใดๆ ศัลยแพทย์ก็สามารถกำหนดตำแหน่งทางเข้า (ซึ่งก็คือ การเปิดกะโหลกศีรษะ), ระยะห่างและทิศทางของตำแหน่งที่ต้องการจะเข้าถึงได้อย่างเหมาะสม ในขณะทำผ่าตัด ศัลยแพทย์จะมีความมั่นใจได้ว่าจะทำผ่าตัดไม่พลาดตำแหน่ง ถึงแม้ตำแหน่งเหล่านั้นจะอยู่ลึกลงไปจากผิวสมอง ซึ่งไม่สามารถมองเห็นได้
จากการที่มนุษย์ได้นำเทคโนโลยีไปใช้ในทางที่สร้างสรรค์ มีผลทำให้การทำผ่าตัดสมองที่ยากและซับซ้อนเหล่านี้มีความแม่นยำและปลอดภัยสูง
ทางศูนย์ศัลยกรรมสมอง โรงพยาบาลพญาไท 1 ได้เล็งเห็นประโยชน์ของเครื่องมือเนวิเกเตอร์ที่จะทำให้คุณภาพของการทำผ่าตัดสมองของผู้ป่วยเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพที่สุด ทางศูนย์ศัลยกรรมสมอง ได้นำเครื่องมือเนวิเกเตอร์นี้เข้ามาใช้ในการผ่าตัดรักษาตามความเหมาะสมแล้วตั้งแต่ต้นปี 2547 เป็นต้นมา