อาการปวดหลัง  ปวดคอ  อาจมีสาเหตุได้หลายอย่าง  เช่น  กล้ามเนื้อหรือเอ็นอักเสบ,  ข้อต่ออักเสบ  นอกจากนั้นสาเหตุอื่นๆ  ที่อาจเป็นไปได้ก็คือ  เส้นประสาทไขสันหลัง  บริเวณคอ,  หรือหลังถูกกดทับ  ดังรูปภาพที่  1  ซึ่งภาวะหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทก็เป็นอีกเรื่องหนึ่ง  ที่พบได้บ่อยในประชากรทั่วๆไป  และเป็นสาเหตุของอาการปวดเรื้อรัง  มีผลบั่นทอนร่างกายและจิตใจ  ในปีหนึ่งๆ  ค่าใช้จ่ายในการรักษาโดยวิธีต่างๆ  ของหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท  (เช่น การรักษาทางยา,  กายภาพบำบัด  และการผ่าตัด)  ในประเทศต่างๆ  เป็นมูลค่ามหาศาล 
 
 
 

 
 
 หมอนรองกระดูกคั่นอยู่ระหว่างกระดูกสันหลังแต่ละอันตั้งแต่คอจนถึงระดับเอว  (ก้นกบ)  มีหน้าที่ช่วยแบ่งรับน้ำหนัก  หรือแรงดันที่กระจายมาตามแนวกระดูกสันหลัง  หมอนรองกระดูกสันหลังมีน้ำเป็นองค์ประกอบ  เมื่ออายุมากขึ้นก็จะเกิดความเสื่อม  น้ำซึ่งเป็นองค์ประกอบจะลดลง  ความยืดหยุ่นของหมอนรองกระดูกก็ลดลง  มีโอกาสที่จะเกิดอาการอักเสบของกระดูกในบริเวณใกล้เคียง  มีการสร้างหินปูนทำให้บริเวณที่เป็นช่องกระดูก  ที่แต่เดิมเส้นประสาทเคยผ่านได้อิสระถูกกดทับ
                นอกจากนั้น  ในบางครั้งการยกของหนักเกินไป  หรือการเคลื่อนไหวผิดท่าทาง  อาจเป็นเป็นสาเหตุให้หมอนรองกระดูกที่บริเวณเอวปูด,  เคลื่อน  หรือแตกทับเส้นประสาทได้  ซึ่งจะทำให้มีอาการปวดรุนแรง  ปวดร้าวไปตามขา  การขยับตัว  ไอหรือจาม  จะทำให้เกิดอาการปวดร้าวไปตามขามากขึ้น  บางคนปวดจนเดินไม่ได้  ในบางรายอาจมีอาการชาบริเวณขา,  เท้า  หรือกล้ามเนื้อที่ขาหรือเท้าอ่อนแรง  อาจมีอาการท้องผูก  หรืออาจปัสสาวะไม่ออกก็เป็นได้  จากการตรวจร่างกาย  และในปัจจุบันนี้มีเครื่องมือพิเศษที่ใช้พลังงานสนามแม่เหล็ก  ที่เรียกว่า  MRI จะช่วยให้เห็นรายระเอียดและความรุนแรงของสาเหตุต่างๆ  รวมทั้งหมอนรองกระดูกที่กดทับเส้นประสาทได้  โดยทั่วไป  การรักษาเบื้องต้นจะเป็นการให้ยา  และนอนพัก  หรืออาจจะมีการใช้ประคบร้อน + Ultrasound  (คลื่นเสียง)  เพื่อช่วยลดอาการปวด  ในบางรายอาจใช้การถ่วงน้ำหนักช่วย  การรักษาเหล่านี้ถ้าไม่ได้ผล  ต้องมาพิจารณาเรื่องการผ่าตัด  ซึ่งการผ่าตัดรักษาหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทระดับเอวในปัจจุบันนี้มีวิวัฒนาการไปมาก  เช่น

1. การผ่าตัดโดยวิธีจุลศัลยกรรม  (Microsurgery) เป็นการผ่าตัดโดยมีแผลขนาดเล็ก  ประมาณสองถึงสามเซนติเมตร  โดยอาศัยแสงสว่างและกำลังขยายผ่านกล้อง  ดังรูปภาพที่  2  ทำให้เห็นรายละเอียดต่างๆได้ชัดเจน  เป็นการทำผ่าตัดเพื่อเข้าไปตัดเอาหมอนรองกระดูกที่กดทับเส้นประสาทออกไป  ผลการรักษาดี  และหลีกเลี่ยงอาการแทรกซ้อนต่างๆไปได้มาก  การผ่าตัดแบบนี้ถือว่าเป็นมาตรฐานของการรักษา

1. การผ่าตัดเปลี่ยนหมอนรองกระดูกเทียมที่ระดับหลัง  เหมาะสำหรับปัญหาหมอนรองกระดูกเสื่อม  ทำให้เกิดอาการปวดหลังเรื้อรัง  การผ่าตัดนี้ต้องทำในกรณีที่มีข้อบ่งชี้ชัดเจน  และมีค่าใช้จ่ายสูง  เนื่องจากหมอนรองกระดูกเทียมมีราคาแพง  และต้องนำเข้าจากต่างประเทศ
2. การผ่าตัดผ่านกล้องขนาดเล็ก  Endoscope  discectomy  เป็นการผ่าตัดผ่านแผลขนาดเล็กเพียงหนึ่งเซนติเมตร  แต่เหมาะสำหรับกรณีที่เป็นหมอนรองกระดูกปูด,  หรือแตกมากดทับเส้นประสาท  โดยไม่มีสาเหตุอื่นมารวมด้วย  (ผู้ป่วยบางรายมีปัญหาหลายอย่างร่วมกัน  ที่เป็นสาเหตุของการปวดหลังไม่เหมาะที่จะใช้วิธีนี้)  การผ่าตัดแบบนี้ต้องอาศัยประสบการณ์และความชำนาญของแพทย์  รวมทั้งต้องมีอุปกรณ์สำหรับการผ่าตัดชนิดนี้โดยเฉพาะ  ข้อดีคือ  แผลขนาดเล็กมาก ผู้ป่วยฟื้นตัวเร็ว

ดังนั้น  จะเห็นว่าอาการปวดหลังที่มีสาเหตุจากหมอนรองกระดูกสันหลังทับเส้นประสาท  เป็นเรื่องที่มีการรักษาและ
พัฒนาไปอย่างมากมาย  อย่างไรก็ตาม  การป้องกันไม่ให้เกิดอาการปวดหลังเช่น การบริหารกล้ามเนื้อหลังการยกของให้ถูกท่า  โดยเฉพาะ  ในโรงงานที่มีผู้ใช้แรงงานต่างๆ  ควรมีการอบรมแนะนำ  ย่อมเป็นประโยชน์อย่างมาก

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม  ปรึกษาได้ที่  นพ.ธีรศักดิ์  พื้นงาม  ศูนย์ศัลยกรรมสมอง  โรงพยาบาลพญาไท 1
โทร.  0-2245-2620  ต่อ  2625-6 หรือ  CallCenter  1772