การผ่าตัดรักษาภาวะหมอนรองกระดูกสันหลังกดทับเส้นประสาทส่วนเอวผ่านกล้องผ่าตัดขนาดเล็ก

รูปภาพที่ 1 ภาพแสดงหมอนรองกระดูก ปูดยื่นไปกดทับเส้นประสาท

ทางเลือกของการรักษา

การรักษาโดยไม่ผ่าตัด ประกอบด้วยการหยุดพัก การใช้ยารักษา ร่วมกับการทำกายภาพบำบัด   

การรักษาโดยการผ่าตัด จะกระทำเมื่อใช้การรักษาโดยการไม่ผ่าตัดล้มเหลว มีการเจ็บปวดรุนแรง หรือ มีภาวะผิดปกติของการทำงานของเส้นประสาทเกิดขึ้นแล้วเช่นอ่อนแรง, ชา หรือขับถ่ายผิดปกติ ซึ่งจำเป็นต้องทำผ่าตัดเพื่อป้องกันไม่ให้มีการสูญเสียการทำงานหรือความเสียหายถาวรของเส้นประสาท

การรักษาโดยการผ่าตัดหมอนรองกระดูกสันหลังส่วนเอว แบ่งออกเป็นสองประเภท คือ การผ่าตัดผ่านกล้อง Endoscope และการผ่าตัดผ่านกล้อง Microscope เพื่อตัดเอาหมอนรองกระดูกส่วนที่ยื่นมากดทับเส้นประสาทออก ซึ่งแพทย์ผู้รักษาจะเป็นผู้พิจารณาวิธีการรักษาที่เหมาะสมให้

การผ่าตัดหมอนรองกระดูกสันหลังทับเส้นประสาทส่วนเอวผ่านกล้อง Endoscope 

- วัตถุประสงค์ของการผ่าตัด  คือ  การรักษาเพื่อตัดเอาส่วนของหมอนรองกระดูกที่ยื่นไปกดทับบริเวณของเส้นประสาทไขสันหลัง  ซึ่งเป็นสาเหตุของการปวด  โดยใช้กล้องผ่าตัดขนาดเล็ก  ที่เรียกว่า  “เอ็นโดสโคป” (Endoscope)  สอดผ่านแผลผ่าตัดขนาดเล็กประมาณ  8  มิลลิเมตร  ที่บริเวณชายโครงด้านซ้าย  หรือขวา  แล้วแต่อาการปวดร้าวลงขาข้างใด  แผลผ่าตัดจะอยู่ห่างจากแนวกึ่งกลางหลัง  ประมาณ  10-16  เซนติเมตร

- การผ่าตัดจะกระทำภายใต้การดมยาสลบ วิสัญญีแพทย์จะเป็นผู้ให้รายละเอียด ความเสี่ยงที่อาจจะเกิดขึ้นแก่ผู้ป่วย

- ผู้ป่วยจะนอนในท่านอนคว่ำ ภายหลังจากดมยาสลบแล้ว ก่อนผ่าตัดจะมีการ x-ray เพื่อตรวจสอบตำแหน่งของหมอนรองกระดูกสันหลังส่วนที่จะได้รับการผ่าตัด เมื่อทราบตำแหน่ง จะใช้เข็มขนาดเล็กสอดเข้าไปที่ตำแหน่งของหมอนรองกระดูกที่ต้องการทำผ่าตัด  จากนั้นแพทย์จะใช้สารละลาย  Methylene  blue  ผสมกับ  contrast  agent  (สารทึบแสง)  ฉีดผ่านเข็มเข้าไปในหมอนรองกระดูกแล้วเอ็กซ์เรย์ซ้ำอีกครั้ง  จะเห็นสารทึบแสงได้ชัดเจนในตำแหน่งของหมอนรองกระดูก  ซึ่งเป็นการยืนยันตำแหน่งอีกทางหนึ่ง  ในส่วนของสารละลาย  Methylene  blue  ซึ่งมีสีฟ้าและมีคุณสมบัติที่จะจับกับหมอนรองกระดูก  ที่เสื่อมได้เป็นอย่างดี  โดยจะเห็นหมอนรองกระดูกติดสีฟ้า  ซึ่งมีประโยชน์ช่วยให้มองเห็นง่ายขึ้นในขณะทำผ่าตัดผ่าน  Endoscope จากนั้นจะใช้อุปกรณ์ที่มีลักษณะเป็นท่อขยาย และกล้องผ่าตัดขนาดเล็ก  Endoscope  ใส่เข้าไปในทิศทางเดียวกับเข็ม  จากนั้นจะทำการเอ็กซ์เรย์เป็นระยะๆ  ซึ่งสามารถมองเห็นเครื่องมือที่ใส่เข้าไป  ว่าอยู่ในตำแหน่งของหมอนรองกระดูก  ที่จะทำผ่าตัดหรือไม่  ภาพที่มองเห็นจะเป็นภาพขยายที่เห็นรายละเอียดของหมอนรองกระดูก  และเส้นประสาทผ่านกล้องผ่าตัดขนาดเล็ก  Endoscope  ซึ่งจะปรากฏบนจอมอนิเตอร์  (ดังรูปภาพที่ 2)

รูปภาพที่ 2 แสดงภาพที่ได้จากการขยายของเลนส์ของกล้องผ่าตัดผ่านทางจอมอนิเตอร์ (Endoscopic  Surgery)

เครื่องมือผ่าตัดขนาดเล็ก  และเครื่องจี้ห้ามเลือด  (Radiofrequency)  จะถูกสอดผ่านกล้อง  Endoscope  (ดังรูปภาพที่ 3, 4) เพื่อเข้าไปตัดส่วนของหมอนรองกระดูกที่ปูดยื่นกดทับเส้นประสาทออกไป  นอกจากนี้การใช้เครื่องจี้ในการห้ามเลือดแล้วยังสามารถใช้จี้  เพื่อช่วยปิดรอยฉีกขาดขนาดเล็กของเนื้อเยื่อที่หุ้มหมอนรองกระดูก  และใช้จี้ทำลายเส้นประสาทฝอยๆ  (ซึ่งงอกเข้าไปใหม่หลังจากมีการเกิดการปูด  หรือแตกของหมอนรองกระดูก)  ซึ่งเป็นอีกสาเหตุหนึ่งของอาการปวดหลังด้วย  ก่อนจะเสร็จการผ่าตัด  แพทย์จะฉีดยาปฏิชีวนะ  (Antibiotics)  เพื่อป้องกันการติดเชื้อ  ในบางรายจะฉีดยาแก้อักเสบ  (steroid)  เพื่อช่วยลดอาการอักเสบของเส้นประสาท

รูปภาพที่ 3 ภาพแสดงการผ่าตัดผ่านกล้องขนาดเล็ก และใช้เครื่องมือผ่าตัดขนาดเล็กสอดเข้าไปในแผลผ่าตัดขนาดเล็ก

รูปภาพที่ 4 ภาพแสดงขนาดของแผลผ่าตัด ประมาณ 8 มม. หลังการผ่าตัดโดยการใช้กล้อง Endoscope

การผ่าตัดหมอนรองกระดูกสันหลังทับเส้นประสาทส่วนเอวผ่านกล้อง Microscope

- ดูเอกสารประกอบ เรื่อง การผ่าตัดรักษาภาวะหมอนรองกระดูกกดทับเส้นประสาทไขสันหลังบริเวณหลังผ่านกล้องผ่าตัดขนาดเล็ก Microscope