การผ่าตัดรักษา ช่องโพรงกระดูกสันหลังระดับบั้นเอวตีบ แคบ ผ่านกล้อง Microscope
(Micro-surgical management of lumbar spinal stenosis)
โรคช่องโพรงกระดูกสันหลังระดับบั้นเอวตีบ แคบ (What is spinal stenosis / narrowing of the spinal canal)
กระดูกสันหลัง (spine) ประกอบด้วย กระดูกหลายชิ้นเรียงตัวซ้อนกันเป็นทรงกระบอก โดยมีช่องโพรงภายใน ที่เรียกว่า ช่องโพรงกระดูกสันหลัง (spinal canal) ภายในช่องโพรงดังกล่าว จะมีไขสันหลัง (spinal cord) และเส้นประสาทไขสันหลัง (spinal nerve root) กระดูกสันหลังระดับบั้นเอว (lumbar spine) ประกอบด้วยกระดูก 5 ชิ้น เรียงซ้อนตัวขึ้นไปโดยที่กระดูกชิ้นบนสุดเรียงซ้อนต่อกับกระดูกสันหลังระดับอก (Thoracic spine) และชิ้นล่างสุดของกระดูกสันหลังระดับบั้นเอว เรียงซ้อนต่อจากกระดูกก้นกบ (sacrum)
ระหว่างกระดูกสันหลังแต่ละชิ้นที่เรียงซ้อนกัน จะมีหมอนรองกระดูกสันหลัง (Intervertebral disc) อยู่ทางด้านหน้าต่อช่องโพรงกระดูกสันหลัง โดยปกติช่องโพรงกระดูกสันหลังจะมีความกว้างเพียงพอที่จะให้ไขสันหลัง และ เส้นประสาท ทอดผ่านอยู่ภายใน ไขสันหลังเป็นส่วนของระบบประสาทที่ต่อจากก้านสมองลงมาภายในโพรงกระดูกสันหลัง และสิ้นสุดที่ระดับหมอนรองกระดูกสันหลัง ระหว่างกระดูกสันหลังระดับบั้นเอวชิ้นที่ 1 และ 2
ช่องโพรงกระดูกสันหลัง มีลักษณะเป็นวงๆเรียงซ้อนกัน โดยวงดังกล่าวประกอบด้วย ขอบหลังของกระดูกสันหลังส่วนที่เรียกว่า Vertebral body และขอบหลังของหมอนรองกระดูกสันหลังซึ่งอยู่ทางด้านหน้า และ ส่วนของกระดูกสันหลังส่วนที่ เรียกว่า lamina ข้อต่อระหว่างกระดูกสันหลัง (facet joints) อยู่ทางด้านหลังของวง (ช่องโพรงกระดูกสันหลัง)
การรักษา
การแก้ไขการตีบ แคบของช่องโพรงกระดูกสันหลังสามารถทำได้เพียงการผ่าตัดขยายเท่านั้น ส่วนอาการของโรคดังกล่าวสามารถรักษาบรรเทาอาการได้โดยการ นอนพัก รักษาด้วยยา กายภาพบำบัด หรือการฉีดยาชาบริเวณเส้นประสาท (nerve root block) ดังนั้นการรักษาโดยการผ่าตัด จึงจะทำการผ่าตัดรักษาเมื่อ การรักษาแบบบรรเทาอาการไม่ได้ผล ระยะที่สามารถเดินได้สั้นลงเรื่อยๆ หรือกล้ามขาเริ่มอ่อนแรง เพราะอาการดังกล่าวเสี่ยงต่อการเสียการทำงานของเส้นประสาทอย่างถาวร หากไม่ได้รับการผ่าตัดรักษา
วิธีการผ่าตัด
วัตถุประสงค์ของการผ่าตัด คือ การขยายช่องโพรงกระดูกสันหลัง ลดการกดเบียดเส้นประสาท การผ่าตัดขยายดังกล่าว ได้แก่ การตัดบางส่วนกระดูกข้อต่อระหว่างกระดูกสันหลัง เส้นเอ็นยึดระหว่างกระดูกสันหลังออก ถ้ามีความจำเป็นในบางรายอาจจะต้องตัดหมอนรองกระดูกสันหลังออกด้วย
การผ่าตัดจำเป็นต้องวางยาสลบ โดยวิสัญญีแพทย์จะให้รายละเอียดเกี่ยวกับการดมยาสลบกับท่านอย่างละเอียดเอง
ในขณะผ่าตัด จำเป็นต้องใช้เครื่องถ่ายรังสีเอ็กซ์ (X-ray) ช่วยชี้ตำแหน่งที่จะผ่าตัดได้อย่างถูกต้องแม่นยำ เป็นประโยชน์ตั้งแต่การลงมีดผ่าตัด จนถึงการขยายช่องโพรงกระดูกสันหลัง
หลังจากลงมีดผ่าตัดแล้ว กล้ามเนื้อหลัง 2 ข้างจะถูกแยกออกจากกัน และตัดกระดูกสันหลังส่วนที่เป็นวงส่วนหลังของโพรงกระดูกสันหลัง (Laminectomy) ต่อจากนั้นจะมีการตัดเส้นเอ็นยึดกระดูกส่วนที่ทำให้ช่องโพรงกระดูกสันหลังตีบ แคบ และตัดส่วนที่ยื่นเข้าข้างในของข้อต่อระหว่างกระดูกสันหลัง (facet joint) เพื่อขยายลดการกดเบียดเส้นประสาท
การผ่าตัดทำโดยอาศัยกล้องผ่าตัด (Microscope) เพื่อช่วยให้เห็นรายละเอียดได้ชัดเจน
หลังจากผ่าตัดขยายเรียบร้อยแล้ว จะมีการวางท่อหรือสายระบายเลือดเส้นเล็กๆ ออกจากบริเวณผ่าตัด ออกมานอกแผล (Drainage catheter) ส่วนใหญ่มักจะคาสายไว้ประมาณ 1-2 วัน