การผ่าตัดรักษาอาการปวดจากเส้นประสาทสมองที่บริเวณใบหน้า (Trigeminal neuralgia)

การผ่าตัดรักษาอาการปวดจากเส้นประสาทสมองที่บริเวณใบหน้า

(Trigeminal  neuralgia)

นพ.ธีรศักดิ์  พื้นงาม

ศูนย์สมองและระบบประสาท

โรงพยาบาลพญาไท  1

ลักษณะอาการคล้ายๆกับปวดฟัน  ส่วนใหญ่ปวดที่บริเวณที่แก้มตรงตำแหน่งของเหงือกด้านบนแถวๆกระพุ้งแก้ม  ระยะแรกจะปวดเป็นช่วงๆ  และบางครั้งก็หายไป  ต่อๆมาก็จะปวดบ่อยมากขึ้น  รุนแรงมากขึ้นลักษณะคล้ายกับไฟช็อต 

ในรายที่เป็นมากๆ  ผู้ป่วยจะรับประทานอาหารลำบาก  ไม่อยากพูด  เพราะว่าจะทำให้อาการดังกล่าวเป็นมากขึ้น  แต่ในบางรายอาจเกิดขึ้นที่ส่วนอื่นของหน้าหรือหน้าผากก็ได้

          สาเหตุ  ข้อมูลในปัจจุบันนี้เชื่อกันว่า  เส้นเลือดที่อยู่บริเวณแกนสมอง  กดทับหรือเบียดเส้นประสาทสมองคู่ที่  5  ข้างใดข้างหนึ่ง  เป็นสาเหตุทำให้การรับความรู้สึกของเส้นประสาทนั้นเปลี่ยนแปลงไป  ทำให้เกิดอาการดังกล่าวตามมา  

การรักษา  ส่วนใหญ่จะใช้ยารักษาดูก่อน  ส่วนใหญ่ก็จะเป็นกลุ่มยาที่ใช้รักษาอาการชัก  ยาที่ใช้กันบ่อยๆ  ได้แก่  Carbamazepine  หรือชื่อการค้าคือ  Tegretol  ขนาดของยาก็จะเริ่มในขนาดน้อย  และแพทย์ก็จะพิจารณาเพิ่มหรือลด  หลังจากดูอาการตอบสนองต่อยาไประยะหนึ่ง  บางครั้งต้องใช้ยาหลายตัวร่วมกันในผู้ป่วยบางรายการตอบสนองต่อยาจะดีขึ้นอยู่สักระยะ  แล้วกลับมีอาการเพิ่มอีกจำเป็นต้องเพิ่มขนาดของยา  ยาตัวใหม่ๆที่เป็นทางเลือกได้แก่กลุ่ม  Gabapentin,  Trileptal  หรือNeurontin  อุปสรรคของการทานยาชนิดนี้ก็คือ  จะมีอาการง่วงซึม,  หนักหัว,  ทำอะไรไม่ได้  ทำให้ผู้ป่วยหลายรายไม่สามารถทานยาต่อไปได้

การรักษาในปัจจุบันที่ทำกันอย่างแพร่หลายไปทั่วโลกก็คือ  การผ่าตัดเข้าไปที่ตำแหน่งของเส้นประสาทสมองเส้นที่  5  นี้  แล้วพยายามแยกเส้นเลือดกับเส้นประสาทออกจากกัน  แล้วใช้วัสดุคล้ายๆกับฟองน้ำเข้าไปแทรกระหว่างกลาง  เพื่อกันไม่ให้เส้นเลือดและเส้นประสาทมาสัมผัสกันอีก  การรักษาชนิดนี้  ผู้ป่วยมีโอกาสหายประมาณ  ~90% ของจำนวนที่รักษา  การผ่าตัดชนิดนี้  แผลผ่าตัดไม่ใหญ่นักอยู่แถวๆตำแหน่งหลังหู  แต่เนื่องจากตำแหน่งที่จะทำการผ่าตัดนี้อยู่ลึก  และอยู่ใกล้แกนสมองที่มีความสำคัญมาก  การผ่าตัดจึงจำเป็นต้องใช้กล้องขยาย  (Microscope)  ดังรูปภาพ ช่วยในการผ่าตัด  ถึงจะได้ผลดี

ภาพแสดงการผ่าตัดผ่านกล้อง (Microsurgery) 

         ทางเลือกการรักษาอื่นๆ  เช่น  การใช้ความร้อน  หรือคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าชนิดหนึ่งเข้าไปจี้ที่ส่วนของเส้นประสาทเส้นนี้ เหมาะสำหรับผู้ป่วยที่ได้รับการรักษาอื่นๆแล้วไม่ได้ผล  หรือมีข้อห้ามในการทำผ่าตัด  ข้อเสียของการรักษาชนิดนี้ก็คือ  ผู้ป่วยอาจมีอาการชาที่บริเวณใบหน้าได้